جاهای دیدنی همدان

همدان با جاذبه‌هایی مثل آرامگاه بوعلی‌سینا و باباطاهر، تپه هگمتانه، گنبد علویان و بازار تاریخی، مقصدی جذاب برای علاقه‌مندان به تاریخ و معماری است.
طبیعت زیبای گنجنامه، تله‌کابین و دامنه‌های الوند نیز فرصت مناسبی برای گردش و استراحت فراهم می‌کند.
ترکیب آثار باستانی، بناهای فرهنگی و طبیعت کوهستانی، سفر به همدان را به تجربه‌ای متنوع و به‌یادماندنی تبدیل می‌کند.

شهر همدان همچون موزه‌ای بزرگ از تاریخ ایران است که در آن از هر دوره تاریخی ایران بنایی به یادگار مانده است. برای فهمیدن اینکه تاریخی‌ترین و قدیمی‌ترین شهر ایران کجاست، به شما توصیه می‌کنیم کمی در پیشینه تاریخی شهر همدان کنکاش کنید تا به تاریخ غنی و پربار این شهر برسید. همدان اولین پایتخت حکومت مادها بوده است. این شهر در طول تاریخ اسلامی مختلفی همچون: اَمدانه، هگمتانه، اکباتان، آمدانه، آنادانا و... داشته است. این شهر در سال 2018 عنوان پایتخت گردشگری آسیا را به خود اختصاص داده است.
شهر همدان با آب و هوای سرد و کوهستانی که دارد در فصل زمستان شرایط مناسبی برای برف‌بازی و اسکی دارد؛ همچنین در فصل بهار و تابستان بهترین زمان برای دیدن طبیعت، دشت‌ها و باغ‌های همدان است. غذای محبوب مردم بومی این منطقه به دلیل آب‌وهوای سرد و کوهستانی، آش و آبگوشت است. از غذاهای معروف این منطقه که به ثبت ملی رسیده است آش کاچی، آبگوشت‌بزباش، آبگوشت کلم قمری، آبگوشت یخنی و سرداشی می‌باشد. در این مقاله با ما همراه باشید تا مکان‌های دیدنی همدان را که شامل مکان‌های تاریخی، طبیعت بکر و مکان‌های تفریحی این منطقه هست را به شما معرفی کنیم.

1. غار علیصدر

یکی از شگفت‌انگیز‌ترین مکان‌هایی که هرکسی حداقل یکبار نام آن را شنیده، غار علیصدر است. این غار در نزدیکی روستای علیصدر از توابع شهرستان کبودرآهنگ قرار گرفته و حدود 75 کیلومتر از همدان فاصله دارد. قدمت این غار حدود 190 میلیون سال تخمین‌زده شده که به دوران ژوراسیک دوم باز می‌گردد. در دوران صفویه با سیستم کانال‌کشی از آب غار استفاده می‌شده است. امروزه در این غار مسیرهای خشک و آبی برای بازدید عموم مردم آماده شده است. بعد از ورودی غار با کمی پیاده‌روی در یک مسیر خشک سوار قایق شده و با قایق از دل سنگ‌های شگفت‌انگیزی که توسط طبیعت خلق شده و هر کدام میلیون‌ها سال قدمت دارند عبور خواهید کرد. عمق دریاچه داخل غار از یک متر تا 14 متر متغیر است. دمای داخل غار 14 درجه سانتی‌گراد ثابت بوده و در فصل تابستان خنکی هوا تجربه دل‌انگیزی خواهد بود. از 8 صبح تا 6 عصر می‌توانید برای بازدید از این غار اقدام کنید. در زمان‌هایی که بازدیدکنندگان زیاد باشند این غار تا نیمه‌شب هم باز است.

آدرس:  ۷۵ کیلومتری همدان، روستای علیصدر از توابع شهرستان کبودرآهنگ

2. آرامگاه بوعلی سینا

این بنا یکی از نمادهای معروف و محبوب همدان، آرامگاه طبیب و فیلسوف مشهور ایرانی، بوعلی سینا است. این آرامگاه به عنوان سمبل شهر همدان در وسط میدانی بیضی شکل قرار گرفته و شهرت جهانی دارد بنای این آرامگاه با الهام از برج قابوس در شهر گنبد کاووس که یک بنای اسلامی است، ساخته شده است. بخشی از فضای این آرامگاه به عنوان موزه و بخشی مختص نگهداری کتاب‌های نوشته شده توسط بوعلی سینا مورد استفاده قرار می‌گیرد. در بخش موزه که تالاری در قسمت جنوبی آرامگاه را به آن اختصاص داده‌اند، اشیاء تاریخی و ارزشمند مانند: سکه، سفال، وسایل پزشکی،دست نوشته‌های بوعلی سینا و در قسمت شمالی این آرامگاه کتاب‌های ارزشمندی از این فیلسوف و دانشمند نگهداری و به نمایش گذاشته شده است.

آدرس آرامگاه ابوعلی‌سینا: میدان امام‌خمینی، انتهای خیابان بوعلی‌سینا

3. آرامگاه بابا طاهر

آرامگاه باباطاهر عریان در شمال شهر همدان در میدانی مستطیلی شکل و محوطه‌ای سرسبز به مساحت 9 هزار مترمربع واقع شده است. معماری این آرامگاه شبیه به فانوس دریایی طراحی شده است. دیوارهای داخل این مقبره به نقش‌ونگارهای زیبایی با کاشی‌کاری معرق و تزئینات مزین شده و کف این مقبره با سنگ گرانیت و مرمر پوشیده شده است. بنای آرامگاه در سال 1376 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در نزدیکی آرامگاه موزه صنایع دستی نیز قرار دارد که هنگام بازدید از آرامگاه می‌توانید از این موزه هم دیدن کنید. هنگام بازدید از آرامگاه باباطاهر راهنمایان این آرامگاه، اطلاعات جالبی از زندگی و شخصیت باباطاهر در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌دهند.

آدرس آرامگاه باباطاهر: خیابان باباطاهر، بلوار فلسطین

4. آرامگاه اِستر و مُردخای

بنای مهم و تاریخی آرامگاه اِستر و مُردخای در کنار بازار طلافروشان و میدان امام واقع شده است. قبل از پیروزی انقلاب اسلامی بسیاری از مردم ساکن شهر همدان یهودی بودند. یهودیان شهر همدان آثار تاریخی ارزشمندی از خود به جای گذاشته‌اند که یکی از این آثار آرامگاه اِستر و مُردخای است که برای یهودیان جهان از اهمیت و ارزش بالایی برخوردار است. این آرامگاه محل دفن ملکه استر، همسر خشایارشاه و عموی او مردخای است که نقش بسیار مهمی در جلوگیری از نسل‌کشی یهودیان داشته‌اند. بنای این آرامگاه در زمان هخامنشیان ساخته شده است. اگر قصد دارید داخل این بنا را ببینید، جلوی ورودی این بنا باید کفش‌های خود را درآورید و با عبور از یک درب کوتاه به صندوقچه‌های چوبی می‌رسید که قدمت 200 ساله دارند. در فضای داخلی آرامگاه کتیبه‌هایی به زبان عبری وجود دارد که یکی از این کتیبه‌ها شجره‌نامه استر و مردخای است.

آدرس آرامگاه استر و مردخای: میدان امام‌خمینی، ابتدای خیابان شریعتی

5. دهکده توریستی گنجنامه

در سال 1378 مجموعه تفریحی گنجنامه در منطقه خوش آب و هوای گنجنامه و کنار کتبیه های هخامنشیان و آبشار گنجنامه ساخته شد. در این مجموعه می‌توانید تفریحات مختلف مانند: تله کابین گنجنامه، شهربازی، بانجی جامپینگ، سورتمه ریلی، غار آکواریوم، رنجر و... را تجربه کنید. در کنار امکانات تفریحی این مجموعه می‌توانید از آبشار گنجنامه و همچنین کتیبه‌های تاریخی گنجنامه که دو لوح سنگی با سه ستون نوشته به زبان‌های پارسی باستان، بابلی و عیلامی در دوران داریوش و خشایارشاه هخامنشی در دل کوه تراشیده شده است، دیدن کنید. در زمان هخامنشیان شهر همدان پایتخت تابستانی شاهان هخامنشی بوده و کوهپایه‌های الوند یکی از مسیرهای مهم رفت‌وآمد مردم و سربازان آن دوره بوده است. داریوش بزرگ و خشایارشاه هخامنشی این کتیبه‌ها را برای نشان دادن عظمت هخامنشیان و ستایش اهورامزدا بر دل کوه تراشیده‌اند.

آدرس گنجنامه: میدان قائم همدان، بلوار کولاب، جاده گنج‌نامه

6. غار آکواریوم گنجنامه

در مجموعه تفریحی گنجنامه بزرگ‌ترین غار مصنوعی ایران به شکل غار علیصدر در سال 1390 ساخته شده و داخل این غار آکواریومی دارای سه سالن اصلی و 21 آکواریوم پر از ماهی‌های زیبا از پنج قاره‌ی مختلف دنیا قرار گرفته است. اگر دوستدار جهان زیر آب هستید، بازدید از این غار آکواریومی را به شما پیشنهاد می‌کنیم. 

آدرس: همدان، ضلع شرقی میدان گنجنامه، دهکده توریستی گنجنامه

7. میدان شیر سنگی همدان

در میدان شیر سنگی همدان مجسمه‌ای سنگی از یک شیر قرار دارد که قدمتی آن به 2000 سال پیش بازمی‌گردد. در گذر زمان جزئیات این مجسمه از بین رفته و شکلی کلی از آن باقی مانده است. در گویش محلی مردم بومی همدان به این میدان سنگ شیر می‌گویند. در زمان قبل از حمله اعراب، دو شیر سنگی به صورت قرینه در دروازه شهر همدان که به باب الاسد یا دروازه شیر معروف بوده، قرار داشته‌اند. اکنون از این دو شیر سنگی تنها یکی باقی‌مانده و در میدان شهر قرار گرفته است.

آدرس شیر سنگی: بلوار طالقانی، خیابان ابن‌سینا

8. گنبد علویان

بنای گنبد علویان مربوط به دوره سلجوقیان بوده و نمونه برجسته معماری و تاریخ دوره سلجوقیان محسوب می‌شود. این بنا توسط خاندان علویان به عنوان مسجد ساخته شده بود و در طول زمان سرداب این مسجد را به مقبره خاندان علویان تبدیل کردند. این بنا با الهام از معماری اسلامی، معماری و تزیینات بسیار پرجزئیات و پیچیده‌ای دارد که هنگام ورود، چشم هر بیننده‌ای محو تماشای گچ‌بری‌های درهم‌تنیده و برجسته‌ آن می‌شود. در این مجموعه موزه مردم شناسی قرار دارد که سبک زندگی مردم در زمان قاجار، پهلوی و قبل‌تر از آن‌ را نمایش می‌دهد. 

آدرس گنبد علویان: میدان امام‌زاده عبدالله، بلوار علوی، کوچه گوهریان

9. تپه هگمتانه

تپه‌ هگمتانه با قدمتی 3000 ساله باعث شده تا همدان را پایتخت تاریخ و تمدن بنامند. بعد از ورود به این مجموعه تاریخی قسمتی باقی‌مانده از بناهای دوره‌ی مادها به چشم می‌خورد که احتمالا در آن زمان بازار بوده است. این مجموعه دارای یک موزه هم هست که آثار کشف شده از حفاری‌ها و اکتشافات این منطقه در آن به نمایش گذاشته شده و مجموعه آثار کشف شده داخل موزه شامل: ادوات جنگی باستانی، ظروف سفالی، قبرهای دوره اشکانیان و حتی دست‌نوشته‌هایی از تورات می‌باشد. در بخشی از محوطه نیز کتیبه‌ها و سنگ‌قبرهای فراوانی به چشم می‌خورد.

آدرس: میدان اکباتان همدان

10. دره عباس‌آباد

در شهر همدان و در دامنه کوه‌ الوند، دره عباس‌آباد واقع شده است. این دره طبیعتی بکر و زیبا دارد که با ترکیبی از رودخانه، چشمه، آبشار، جنگل، مراتع و باغ‌های میوه، نقاشی زیبا از جلوه‌ی طبیعت را به نمایش می‌گذارد. در این منطقه مجموعه‌ای تفریحی با نام مجموعه تفریحی تپه عباس آباد برای گردشگران دایر شده است. در این مجموعه می‌توانید پیاده‌روی، کوه‌نوردی و چادر زدن را تجربه‌ کنید. 

آدرس: همدان، میدان قائم، بلوار ارم

11. حمام قلعه

حمام قلعه یکی دیگر از مکان‌های تاریخی و شناخته‌شده‌ی همدان است که امروزه بخشی از آن به عنوان سفره‌خانه سنتی مورد استفاده قرار می‌گیرد که می‌توانید در این سفره‌خانه غذاهای سنتی و محلی همدان را سفارش دهید. در بخش‌های مختلف این حمام صحنه‌هایی از نظافت، حجامت، اجرای مراسم و استراحت مردمان روزگاران قدیم به چشم می‌خورد. معماری این حمام مربوط به دوره قاجار است و با آجر، گنبد، طاق و نورگیر ساخته شده است. وسعت این حمام 1500 متر مربع می‌باشد که در سال 1380 آن را به مدت 8 سال مرمت کردند.

آدرس: میدان امام‌خمینی، خیابان شریعتی، کوچه مهر

12. بازار سنتی همدان

همدان از آن شهرهایی است که یک موزه بی بدیل از آثار تاریخی گذشته هست. یکی از همان مکان‌های تاریخی، بازار سنتی همدان است. این بازار در محدوده‌ای بزرگ بین خیابان اکباتان و باباطاهر قرار دارد که تقریبا تمام کوچه‌پس‌کوچه‌های بین این دو خیابان را نیز در بر می‌گیرد. این بازار دارای چندین راسته می‌باشد که مهم‌ترین آن‌ها راسته فرش‌فروشان است که در طول روزهای هفته مکانی برای خرید و گشت و گذار مردم می‌باشد. این بازار چند کاروانسرای قدیمی نیز دارد که هنوز هم ساختار سنتی خود را حفظ کرده است.

آدرس بازار سنتی همدان: میدان اما‌م‌خمینی، خیابان باباطاهر

13. مسجد جامع همدان

بعد از گشت و گذار در بازار سنتی همدان می‌توانید برای دیدن و لذت بردن از معماری سنتی و مذهبی، سری به مسجد جامع همدان که در این بازار قرار گرفته، بزنید. حیاط این مسجد با اختلاف 2 متر ارتفاع از سطح بازار پایین‌تر است. دیوارها و گنبد این مسجد پوشیده شده از کاشی‌های رنگارنگ و زیبا است و در شبستان مسجد ستون‌های سنگی و طاق‌های آجری به چشم می‌خورند.

آدرس مسجد جامع همدان: میدان امام‌خمینی، بین خیابان اکباتان و باباطاهر

14. باغ موزه نظری

نام دیگر این باغ، موزه مردم‌شناسی می‌باشد. داخل این باغ ساختمانی قرار دارد که در اواخر دوره قاجار ساخته شده و جزو آثار سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده است. در سال 1388 حدود 800 عکس با موضوع آثار مهم از مراسم محلی مردم همدان به نمایش عموم گذاشته شد. مهم‌ترین ویژگی این باغ فضای 8 هزار متر مربعی و کوشک باشکوه و ارزشمند آن است.

آدرس باغ موزه نظری: خیابان عارف قزوینی

15. باغ موزه دفاع مقدس

باغ موزه دفاع مقدس با وسعت 6.5 هکتار در منطقه خوش‌آب و هوای همدان در محیطی که یک بیمارستان جنگی بوده، ساخته شده است. باغ این مجموعه از دو بخش سرپوشیده و روباز تشکیل شده است. 
قسمت روباز این مجموعه محل نمایش ماکت و نمونه‌های واقعی جنگنده، موشک و ماشین‌های جنگی است. همچنین مجسمه‌هایی از شهدای همدان در این بخش به نمایش گذاشته شده است. در این مجموعه دریاچه‌ای با آبنمای موزیکال قرار دارد که در بعضی از شب‌ها برنامه اجرا می‌کند. 
در بخش سرپوشیده این مجموعه صحنه‌هایی طراحی شده از وقایع جنگ شامل: خاکریزها، میدان‌های نبرد، فعالیت‌های رزمندگان و یادگاری‌هایی از شهدا نمایش داده شده است.

آدرس باغ موزه دفاع مقدس همدان: جنوب‌غربی همدان، خیابان شهید فهمیده، میدان قائم، ابتدای بلوار کولاب

16. موزه تاریخ طبیعی همدان

موزه تاریخ طبیعی همدان در سال 1357 تاسیس شده و به مرور آثار بیشتری به این مجموعه اضافه شد. این موزه با مساحت 2 هزار مترمربع اکنون با شش سالن مختلف، محل نمایش مجموعه‌ای از گیاهان، تاکسیدرمی جانوران، سنگ‌واره‌ها و دیگر نمونه‌های طبیعی است. 
در این موزه بخش‌های مختلفی مانند صدف‌ها و مرجان‌ها، پستانداران و پرندگان، آبزیان، زمین‌شناسی، پروانه‌ها و حشرات در معرض نمایش عموم مردم قرار گرفته است. این موزه با زحمات و تلاش فراوان متخصصان و دانشجویان در زمینه‌های مختلف جمع‌آوری شده و می‌توانید برای بازدید و یک تجربه متفاوت از این موزه دیدن کنید.

آدرس موزه تاریخ طبیعی همدان: بلوار رجایی، بلوار آزادگان

17. سد اکباتان

یکی دیگر از مکان‌های محبوب گردشگران سد اکباتان همدان است که در دوره پهلوی دوم ساخته شده است. این سد در ابتدا با ارتفاعی حدود 50 متر ساخته شد و در گذر زمان ارتفاع آن را به 80 متر افزایش داده‌اند. برای رفتن به سد باید از میان باغات و مناظر سرسبزی که شگفتی‌های طبیعت این منطقه را به نمایش می‌گذارد عبور کنید. 
آدرس: جاده همدان‌ملایر، بعد از اولین پمپ‌بنزین، جاده سد اکباتان

18. کلیسای گریگوری استفان

کلیسای گریگوری استفان توسط کلیمیان و مسیحیان همدان ساخته شده است. تاریخچه این کلیسا را به زمان شاه سلیمان صفوی در قرن هفدهم میلادی  نسبت می‌دهند. در زمان جنگ جهانی دوم مهاجرانی که به همدان آمده بودند با کمک تاجران روس و ارامنه اصفهان این کلیسا را برای عبادت و اجتماعات خود ساختند. این بنا با معماری ساده در بخشی از مجموعه باستانی هگمتانه ساخته شده است. دیوارهای داخلی این بنا مزین شده به تابلوهایی است که برخی از آن‌ها اهدایی هستند. این کلیسا همچنین مقبره‌ای برای برخی از بزرگان مسیحیان ایران است. 

آدرس کلیسای گریگوری استفان: بخش شرقی مجموعه باستانی هگمتانه

19. میدان امام خمینی

یکی دیگر از جاهای دیدنی همدان میدان امام خمینی می‌باشد. این میدان در مرکز شهر واقع شده است. این میدان توسط یک معمار آلمانی در 90 سال پیش به صورت متحدالمرکز ساخته شده و نمایشی زیبا از ترکیب معماری ایرانی و اروپایی است. از این میدان می‌توانید به اکثر مکان‌های مهم و تاریخی همدان مانند هگمتانه، آرامگاه بوعلی سینا و بازار سنتی همدان دسترسی داشته باشید. تراس‌های رستوران‌های اطراف این میدان دیدی بسیار جذاب از شهر همدان به شما می‌دهند. در این میدان برخی آثار تاریخی نیز کشف شده، در معرض نمایش قرار گرفته‌اند.

20. موزه مفاخر و مشاهیر ایران

ساختمان یک خانه قدیمی که متعلق به بیژن نقاش معروف همدانی که در دوران قاجار و پهلوی زندگی می‌کرده به موزه مفاخر و مشاهیر ایران اختصاص داده شده است. در این موزه آثار و تندیس‌هایی از مشاهیر همدان به نمایش درآمده و در طبقه دوم این موزه تندیس‌ها و توضیحاتی از مشاهیر همدان به نمایش گذاشته شده تا شما را با اشخاص برجسته این شهر آشنا کند.  

آدرس موزه مفاخر و مشاهیر همدان: خیابان شریعتی، خانه تاریخی بیژن

21. برج قربان

این ساختمان معروف و شناخته شده به عنوان آرامگاه عالمان و ادیبان همدان ساخته شده و آن را متعلق به قرن هفتم یا هشتم هجری می‌دانند. در سرداب این بنا در زمان مرمت آن چند قبر کشف شده که آن‌ها را به بزرگان سلجوقی نسبت می‌دهند. برخی نام این بنا را به شخصی با نام قربان نسبت می‌دهند که در زمان شورش افغان‌ها در دوران صفویه، به سنگری برای پناه‌گیری مردم تبدیل شده بود.
نکته‌ی قابل توجه این بنا این است که هیچ تزئین و نقشی در آن اسفاده نشده است؛ اما همچنان نظم در ساختار و معماری قرینه آن را به یک بنای ارزشمند تبدیل کرده است.

آدرس برج قربان همدان: بلوار مدنی، خیابان امیرکبیر، کوچه برج قربان 

22. عمارت بدیع‌الحکما

این عمارت از خانه‌های تاریخی همدان است که در دره مرادبیگ واقع شده است. این عمارت متعلق به اولین پزشک همدان یعنی دکتر مهدی بدیع، معروف به بدیع‌الحکما بوده و در اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی اول توسط خود دکتر بدیع تاسیس شده است. 

آدرس عمارت بدیع‌الحکما: سه کیلومتری جنوب شهر همدان، جاده دره مرادبیگ، دره مرادبیگ

سخن آخر 

همدان علاوه بر پیشینه و تاریخ باستانی خود شهری پر از جاذبه‌های مدرن و دیدنی است. در این شهر می‌توانید در کنار آثار تاریخی و ارزشمند گذشته تجربه‌ای بی‌نظیر از تفریحات هیجان‌انگیز و گشت‌وگذار در دل طبیعت را برای خود رقم بزنید. برای سفر به این شهر تاریخی می‌توانید سری به تور همدان از مسترجت بزنید.

سوالات متداول

•    جاهای دیدنی همدان کجا بریم؟

غار علیصدر، تپه هگمتانه، آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر و... از جاهای دیدنی همدان هستند.

•    بهترین جاهای دیدنی همدان در بهار کجاست؟

بهترین مکان‌ها در این فصل شامل: بازار سنتی همدان، میدان امام همدان، آرامگاه بوعلی‌سینا، دره عباس‌آباد، میدان شیر سنگی می‌باشد.

•    بهترین جاهای دیدنی همدان در تابستان کجاست؟

بهترین مکان‌ها در این فصل شامل: حمام قلعه، گنج‌نامه، غار علیصدر، سد اکباتان می‌باشد.

•    بهترین جاهای دیدنی همدان در پاییز کجاست؟

بهترین مکان‌ها در این فصل شامل: دره مرادبیگ، تپه عباس‌آباد، باغ نظری، گنج‌نامه می‌باشد.

•    بهترین جاهای دیدنی همدان در زمستان کجاست؟

بهترین مکان‌ها در این فصل شامل: آب‌گرم رزن، پیست اسکی تاریک دره، دشت میشان، نوشیجان، تالاب شیرین سو می‌باشد.

•    بناهای تاریخی همدان کدامند؟

از مکان‌های تاریخی و مهم همدان می‌توان: حمام قلعه، تپه هگمتانه، گنبد علویان، برج قربان را نام برد. 

•    مکان‌های دیدنی همدان در شب کجاست؟

میدان امام‌خمینی، بازار سنتی همدان، میدان شیر سنگی، دره عباس‌آباد و گنج‌نامه در شب منظره این بناها دیدنی‌تر است.