برای شناخت ژاپن، همیشه لازم نیست در خیابانهای شلوغ توکیو قدم بزنید یا میان معابد کیوتو گردش کنید؛ گاهی کافی است وارد یک موزه شوید تا پشت ویترینها، بخشی از گذشته و هویت این سرزمین را کشف کنید. در این موزهها ردپای هنر، تاریخ، طبیعت، علم و زندگی مردم ژاپن در کنار هم دیده میشود و هر بازدید میتواند نگاه تازهای به این کشور بدهد.
ژاپن را میتوان با معابد چوبی، قلعههای تاریخی، خیابانهای مدرن توکیو، قطارهای سریعالسیر و فناوریهای پیشرفته شناخت؛ اما برای شناخت عمیقتر تاریخ، هنر و فرهنگ این کشور، بازدید از موزهها یکی از بهترین مسیرها است. در موزههای ژاپن میتوان ردپای تمدنهای کهن، هنر سنتی، زندگی ساموراییها، صنایعدستی، پیشرفتهای علمی و حتی فرهنگ معاصر مانند مانگا و انیمه را در کنار یکدیگر دید. تنوع موزهها در ژاپن به اندازهای زیاد است که انتخاب تنها چند مورد از میان آنها کار سادهای نیست. در توکیو، موزههای بزرگ ملی در کنار گالریهای هنر معاصر و فضاهای نوآورانهای مانند موزههای هنر دیجیتال قرار گرفتهاند. کیوتو بیشتر با مجموعههایی مرتبط با تاریخ و هنر سنتی ژاپن شناخته میشود و در شهرهایی مانند نارا، کانازاوا، اوساکا و هیروشیما نیز موزههایی وجود دارند که هرکدام بخشی متفاوت از گذشته و هویت ژاپن را روایت میکنند. از طرف دیگر، همه موزههای ژاپن درباره نقاشی و آثار تاریخی نیستند. در فهرست جاذبههای موزهای ژاپن میتوان موزههای علمی، راهآهن، خودرو، دایناسورها، صنایع غذایی، ساکه، آبجو و حتی مراکز مرتبط با فناوری و فضا را پیدا کرد. همین تنوع باعث میشود تقریباً هر مسافری، فارغ از علاقهاش به تاریخ، هنر، علم، انیمه یا فناوری، بتواند موزهای متناسب با سلیقه خود در ژاپن پیدا کند.
در میان انبوهی از جاذبههای گردشگری ژاپن، در این مقاله با معروفترین موزههای سرزمین آفتاب تابان آشنا میشویم؛ از موزههای ملی و مجموعههای ارزشمند تاریخی تا موزههای هنر مدرن، موزههای علمی و موزههای متفاوتی که همه و همه تجربهای فراتر از یک بازدید معمولی ارائه میدهند. همچنین بررسی میکنیم هر موزه در کدام شهر قرار دارد، چه چیزهایی در آن میتوان دید و برای چه نوع مسافری جذابتر است تا بتوانید در برنامه سفر خود به ژاپن، انتخاب دقیقتری داشته باشید.
موزههای ژاپن علاوه بر مجموعهای از آثار قدیمی در ویترینهای شیشهای، راهی برای شناخت بخشهایی از زندگی، هنر، تاریخ و طرز فکر مردم این کشور هستند که شاید در بازدید از خیابانها، معابد یا جاذبههای گردشگری بهسادگی دیده نشوند. هر کدام از موزهها میتوانند تصویری متمایز و دقیقتر از ژاپن به نمایش بگذارند.
تاریخ ژاپن دورههای پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته و آثار باقیمانده از این دورهها در نقاط مختلف کشور نگهداری میشوند. موزههایی مانند موزه ملی توکیو مجموعههایی از آثار هنری و فرهنگی ژاپن و دیگر نقاط آسیا را در خود جای دادهاند و بازدیدکننده میتواند در یک مکان، نمونههایی از هنر، صنایعدستی، آثار مذهبی، پوشاک و اشیای مرتبط با زندگی مردم در دورههای مختلف را مشاهده کند. اهمیت موزهها در اینجا فقط به قدمت آثار محدود نمیشود. بسیاری از اشیا، داستانی درباره جامعهای دارند که آنها را ساخته یا استفاده کرده است. برای مثال، در مجموعههای موزه ملی توکیو میتوان نمونههایی از زره و سلاح ساموراییها، ظروف، مجسمهها، لاککاری، منسوجات و آثار مرتبط با مراسم چای، تئاتر نو و کابوکی را دید. چنین مجموعهای کمک میکند فرهنگ ژاپنی را نه فقط از طریق بناهای تاریخی، بلکه از خلال اشیای واقعی و جزئیات زندگی روزمره بشناسیم.
یکی از ویژگیهای جالب موزههای ژاپن، کنار هم قرار گرفتن سنت و نوآوری است. در یک سو میتوان موزههایی را دید که بر هنرهای سنتی، چاپهای اوکییوئه، صنایعدستی و آثار تاریخی تمرکز دارند و در سوی دیگر، موزهها و مراکز هنریای قرار گرفتهاند که به هنر مدرن و معاصر میپردازند. سازمان ملی گردشگری ژاپن نیز در معرفی صحنه هنری این کشور، طیفی از موزهها را از مجموعههای تاریخی مانند موزه ملی توکیو تا مراکزی مانند موزه هنر معاصر قرن بیستویکم در کانازاوا و موزههای هنر دیجیتال معرفی میکند. به این ترتیب، علاقهمندان به هنر میتوانند در ژاپن از آثار سنتی و تاریخی تا تجربههای هنری کاملاً مدرن را دنبال کنند. این ترکیب برای مسافری که میخواهد ژاپن امروز را در کنار ژاپن سنتی ببیند، اهمیت زیادی دارد. موزههای هنری ژاپن نشان میدهند که سنت و مدرنیته الزاماً دو مسیر جدا از هم نیستند و گاهی در یک شهر یا حتی در یک مجموعه فرهنگی همنشین هم هستند.
اگر تصور میکنید موزه فقط برای کسانی جذاب است که به تاریخ یا هنر علاقه دارند، ژاپن میتواند این تصور را تغییر دهد. در این کشور موزههایی با موضوعات بسیار متنوع فعالیت میکنند؛ موزههای علوم طبیعی، فضا، راهآهن، خودرو، فناوری، صنایع غذایی، ساکه و حتی دایناسورها. همین تنوع باعث میشود انتخاب موزه در ژاپن بیشتر از آنکه به سن یا تخصص فرد وابسته باشد، به علایق او ارتباط داشته باشد. یک خانواده ممکن است موزهای علمی یا تعاملی را انتخاب کند، یک علاقهمند به خودرو سراغ موزه تویوتا برود و فردی که به هنر معاصر علاقه دارد، موزهای مانند National Art Center, Tokyo را در برنامه خود قرار دهد.
یکی دیگر از دلایلی که موزههای ژاپن را برای گردشگران جذاب میکند، پراکندگی آنها در شهرهای مختلف است. بنابراین برای دیدن موزههای ارزشمند الزاماً لازم نیست تمام سفر خود را در توکیو بگذرانید. توکیو مجموعهای گسترده از موزههای تاریخی، هنری، علمی و فناوری دارد. کیوتو بیشتر با میراث فرهنگی و هنری ژاپن ارتباط پیدا میکند و شهرهایی مانند نارا، کانازاوا، اوساکا، هیروشیما و فوکویی نیز هرکدام موزههایی با موضوعات خاص خود دارند.
انتخاب یک موزه برای بازدید در ژاپن، تا حد زیادی به علاقه و زمان سفر بستگی دارد. بعضی موزهها بیشتر روی تاریخ و فرهنگ ژاپن تمرکز دارند، بعضی به هنر و آثار باستانی اختصاص یافتهاند و گروهی دیگر دنیای علم، فناوری، انیمیشن یا هنرهای معاصر را به نمایش میگذارند. در میان موزههای شناختهشده ژاپن، موزه ملی توکیو یکی از مهمترین گزینهها برای آشنایی با هنر، تاریخ و میراث فرهنگی ژاپن است. موزه ملی کیوتو نیز مجموعهای ارزشمند از آثار هنری و صنایعدستی ژاپن را در خود جای داده و برای شناخت فرهنگ تاریخی این کشور اهمیت زیادی دارد. اگر به علم و فناوری علاقه دارید، موزه ملی طبیعت و علوم توکیو در پارک اوئنو انتخاب متفاوتی است؛ موزهای که موضوعاتی از تاریخ طبیعی و موجودات زنده تا فناوری و تاریخ علم را پوشش میدهد. در مقابل، موزههایی مانند موزه هنر موری و مرکز ملی هنر توکیو بیشتر بر هنر مدرن و معاصر تمرکز دارند. برای علاقهمندان به دنیای انیمیشن و فرهنگ عامه ژاپن نیز گزینههایی مانند موزه گیبلی و موزه بینالمللی مانگای کیوتو جذاب هستند.
جدول زیر تصویری کلی از برخی از شناختهشدهترین موزههای ژاپن ارائه میدهد:
اگر قرار باشد فقط یک موزه برای آشنایی با تاریخ، هنر و فرهنگ ژاپن انتخاب شود، «موزه ملی توکیو» یکی از مهمترین گزینههایی است که میتوانید در برنامه سفر خود قرار دهید. این مجموعه در منطقه اوئنو و در میان فضای فرهنگی پارک اوئنو قرار گرفته و مجموعهای گسترده از آثار هنری، تاریخی و باستانشناسی ژاپن و دیگر بخشهای آسیا را در خود جای داده است. موزه ملی توکیو در سال ۱۸۷۲ شکل گرفت و به عنوان قدیمیترین موزه ژاپن شناخته میشود. تاریخ آن به نمایشگاهی در تالار تایسیدن معبد یوشیما سِیدو در توکیو بازمیگردد؛ نمایشگاهی که آغاز شکلگیری نخستین موزه ژاپن محسوب میشود. این مجموعه بعدها به اوئنو منتقل شد و بهتدریج به یکی از مهمترین مراکز نگهداری، مطالعه و نمایش میراث فرهنگی ژاپن تبدیل شد. امروزه مجموعه موزه ملی توکیو بیش از 120هزار اثر را در بر میگیرد. در میان این آثار تا آوریل 2026، 90 گنجینه ملی ژاپن و 652 اثر دارای عنوان «مهم فرهنگی» قرار داشتهاند. البته همه این آثار همزمان در معرض دید بازدیدکنندگان نیستند و معمولاً بیش از ۳ هزار اثر در قالب نمایشگاههای مجموعه موزه به نمایش گذاشته میشوند. آثار نیز بهطور منظم تغییر میکنند تا از آنها در برابر آسیبهای ناشی از نور، رطوبت و گذر زمان محافظت شود.
موزه ملی توکیو در آدرس Ueno Park, Taito – ku, Tokyo 9-13قرار دارد؛ بنابراین بازدید از آن را میتوان با گشتوگذار در پارک اوئنو و دیگر موزههای این منطقه ترکیب کرد. دسترسی به موزه نیز نسبتاً آسان است. ایستگاه Ueno یکی از اصلیترین نقاط دسترسی به این بخش از توکیو است و از ایستگاه JR اوئنو تا موزه حدود ۱۰ دقیقه پیادهروی دارد. ایستگاه Uguisudani نیز یکی دیگر از گزینههای دسترسی به موزه است. قرار گرفتن موزه در پارک اوئنو یک مزیت دیگر هم دارد؛ زیرا این منطقه یکی از مهمترین محدودههای فرهنگی توکیو محسوب میشود و چندین موزه و مرکز فرهنگی دیگر نیز در اطراف آن قرار گرفتهاند.
مجموعه موزه ملی توکیو فقط به یک دوره تاریخی یا یک نوع اثر هنری محدود نمیشود. در اینجا میتوان سیر بخش مهمی از هنر و فرهنگ ژاپن را در دورههای مختلف دنبال کرد و در کنار آن با آثار فرهنگی سایر نقاط آسیا نیز آشنا شد.
از جمله موضوعاتی که در مجموعه موزه دیده میشوند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
نقاشی و خوشنویسی ژاپنی، مجسمههای بودایی، سفال و سرامیک، لاککاری ژاپنی یا Urushi، منسوجات و لباسهای سنتی، شمشیر و زره سامورایی، آثار مربوط به آیین چای، هنرهای مرتبط با تئاتر سنتی مانند نو و کابوکی، آثار باستانشناسی، صنایعدستی، آثار هنری و باستانشناسی سایر نقاط آسیا.
ساختمانها و گالریهای موزه ملی توکیو
موزه ملی توکیو در واقع فقط یک ساختمان نیست و مجموعه آن از شش ساختمان نمایشگاهی تشکیل شده است. هر ساختمان بخشی متفاوت از مجموعه فرهنگی موزه را ارائه میکند.
1. هونکان: گالری هنر ژاپن
Honkan یا گالری ژاپن، ساختمان اصلی موزه است و یکی از مهمترین بخشها برای افرادی محسوب میشود که میخواهند با هنر و فرهنگ ژاپن آشنا شوند. در این بخش میتوان آثاری از دورههای مختلف تاریخ ژاپن را مشاهده کرد؛ از آثار مربوط به دورههای باستانی تا نمونههایی از هنر دوره ادو و دورههای بعدی. نقاشی، مجسمه، خوشنویسی، سفال، صنایعدستی، شمشیر و آثار مرتبط با فرهنگ سنتی ژاپن در بخشهای مختلف آن ارائه میشوند. خود ساختمان هونکان نیز برای علاقهمندان به معماری جذاب است و به یکی از نمادهای معماری موزه تبدیل شده است.
2. تویوکان: گالری هنر آسیایی
Toyokan یا گالری آسیایی، تمرکز خود را به هنر و آثار باستانشناسی مناطق مختلف آسیا اختصاص داده است. بنابراین بازدیدکننده در این بخش فقط با فرهنگ ژاپن روبهرو نیست و میتواند نمونههایی از میراث فرهنگی دیگر کشورهای آسیایی را نیز ببیند.
3. هِیسِیکان: باستانشناسی ژاپن
Heiseikan یکی دیگر از ساختمانهای مهم مجموعه است. در بخش باستانشناسی ژاپن میتوان با آثار و شواهدی از دورههای بسیار قدیمیتر تاریخ این کشور آشنا شد.
برای کسانی که میخواهند شناخت خود از ژاپن را از ریشههای باستانی آن شروع کنند، این بخش اهمیت ویژهای دارد.
این گالری مجموعهای از آثار ارزشمند مرتبط با معبد هوریوجی در نارا را به نمایش میگذارد. این آثار در سال ۱۸۷۸ به خاندان سلطنتی اهدا شدند و بعدها در موزه ملی توکیو نگهداری و نمایش داده شدند.
در کنار ساختمانهای اصلی، مجموعه موزه شامل ساختمانهایی با کاربردهای نمایشگاهی و فرهنگی دیگر نیز هست و برنامههای موقت و نمایشگاههای ویژه در بخشهای مختلف برگزار میشوند. به همین دلیل، ترکیب بخشهایی که در زمان سفر قابل بازدید هستند میتواند بسته به برنامه نمایشگاهها تغییر کند.
برای بسیاری از گردشگران، یکی از جذابترین جنبههای موزه ملی توکیو آشنایی با دنیای ساموراییها است.
در بخشهایی از مجموعه میتوان شمشیرها، زرهها و اشیای مرتبط با طبقه سامورایی را مشاهده کرد. این آثار فقط جنبه نظامی ندارند؛ بسیاری از آنها نمونههایی از مهارت بالای صنعتگران ژاپنی در فلزکاری، لاککاری، تزئینات و طراحی هستند.
یکی دیگر از بخشهای قابل توجه مجموعه، آثار صنایعدستی ژاپن است. هنرهایی مانند سفالگری، فلزکاری، لاککاری و بافندگی در تاریخ ژاپن جایگاه مهمی داشتهاند و موزه نمونههای ارزشمندی از این هنرها را نگهداری میکند. دوره ادو، یعنی فاصله سالهای ۱۶۰۳ تا ۱۸۶۷، در این زمینه اهمیت ویژهای دارد. دورهای طولانی از ثبات نسبی سیاسی باعث شد بسیاری از هنرها و صنایع سنتی ژاپن توسعه پیدا کنند و مهارت صنعتگران به سطح بالایی برسد.
موزه ملی توکیو فقط برای دیدن آثار داخل ساختمانها نیست. در پشت ساختمان اصلی، یک باغ ژاپنی قرار دارد که درختان و فضای آن در فصلهای مختلف چهره متفاوتی پیدا میکنند. در این باغ پنج چایخانه تاریخی قرار گرفته است. چایخانهها در برخی برنامهها و مراسم قابل استفاده هستند و فضای باغ، تجربه متفاوتی از فضای نمایشگاهی موزه به بازدیدکننده میدهد .بنابراین اگر زمان کافی دارید، بهتر است بازدید خود را فقط به گالریها محدود نکنید و برای قدمزدن در محوطه موزه نیز زمانی در نظر بگیرید.
اندازه مجموعه و تعداد بالای آثار باعث میشود دیدن همه موزه در یک بازدید امکانپذیر نباشد. خود موزه نیز برای بازدیدکنندگان مسیرهای پیشنهادی متفاوتی ارائه کرده است؛ برای مثال یک مسیر با عنوان Highlights of Japanese Art حدود ۳۰ دقیقه زمان میبرد و برای کسانی طراحی شده که زمان محدودی دارند. اگر برای اولین بار به موزه میروید، بهتر است به جای تلاش برای دیدن تمام ساختمانها، چند بخش متناسب با علاقه خود را انتخاب کنید.
موزه هنر ملی توکیو یکی از مهمترین مراکز هنری ژاپن و یکی از جاذبههای فرهنگی منطقه روپونگی در توکیو است. این مجموعه در سال ۲۰۰۷ افتتاح شد و برخلاف بسیاری از موزههای هنری، مجموعه دائمی از آثار هنری ندارد؛ بلکه بیشتر بهعنوان فضایی برای برگزاری نمایشگاههای موقت و ارائه آثار هنرمندان و انجمنهای هنری فعالیت میکند. این موزه با نام ژاپنی Kokuritsu Shin-Bijutsukan شناخته میشود و پنجمین مؤسسهای است که زیر نظر «موزه ملی هنر ژاپن» شکل گرفت. هدف آن فراهم کردن فضایی برای آشنایی مردم با شیوههای مختلف بیان هنری، ایجاد ارتباط میان فرهنگها و فراهم کردن فرصت تجربه و گفتوگو درباره هنر است. یکی از ویژگیهای مهم موزه این است که برنامه نمایشگاهی آن تنها به هنرهای کلاسیک محدود نمیشود. نمایشگاههای موزه حوزههایی مانند «هنر مدرن و معاصر، طراحی، معماری، مد، مانگا و انیمه» را نیز دربرمیگیرند.
یکی از دلایل شهرت موزه هنر ملی توکیو، معماری منحصربهفرد ساختمان آن است. این بنا توسط کیشو کوروکاوا (Kisho Kurokawa) معمار برجسته ژاپنی، با همکاری شرکت Nihon Sekkei طراحی شد.
ساختمان موزه نمایی شیشهای و موجدار دارد که مانند پردهای شفاف در امتداد نمای جنوبی ساختمان کشیده شده است. این نمای منحنی و شیشهای در کنار ورودی مخروطیشکل، ظاهر متفاوتی به ساختمان داده و باعث شده خود بنا نیز به یکی از جاذبههای دیدنی موزه تبدیل شود. کوروکاوا در طراحی ساختمان تلاش کرده بود موزه با فضای سبز اطراف ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، ایده اصلی معماری آن با عنوان «مرکز هنری احاطهشده با فضای سبز» شکل گرفت. بازدیدکنندگان از داخل لابی میتوانند از پشت دیوار شیشهای موجدار، فضای سبز اطراف و درختان منطقه را ببینند. یکی دیگر از بخشهای چشمگیر ساختمان، لابی مرکزی آن است که سقفی به ارتفاع حدود ۲۱.۶ متر دارد. در این فضای وسیع، دو سازه مخروطی بزرگ و وارونه قرار گرفتهاند که یکی از آنها به کافه و دیگری به رستوران اختصاص یافته است.
شاید یکی از مهمترین تفاوتهای موزه هنر ملی توکیو با موزههای شناختهشده دیگر این باشد که مجموعه دائمی آثار هنری ندارد. بنابراین بازدید از آن بیشتر به نمایشگاههایی بستگی دارد که در زمان سفر در موزه برگزار میشوند. این مرکز فضای گستردهای را در اختیار نمایشگاههای مختلف قرار میدهد و در کنار نمایشگاههایی که توسط کیوریتورهای موزه برنامهریزی میشوند، فضاهایی را نیز به انجمنهای هنری فعال در سراسر ژاپن اختصاص میدهد. به همین دلیل، برنامه نمایشگاهی موزه در طول سال تغییر میکند و هر سفر به توکیو میتواند تجربه متفاوتی از این مرکز هنری ایجاد کند.
موزه هنر ملی توکیو حدود ۱۴ هزار مترمربع فضای نمایشگاهی دارد که آن را در میان بزرگترین فضاهای نمایشگاهی ژاپن قرار میدهد. ساختمان شامل ۱۲ گالری نمایشگاهی است و علاوه بر آن، کتابخانه هنر، سالن اجتماعات و چندین فضای آموزشی و سخنرانی نیز در آن قرار گرفته است. در کنار گالریها، بازدیدکنندگان میتوانند از کافهها، رستوران و فروشگاه موزه نیز استفاده کنند. بنابراین حتی اگر نمایشگاه خاصی در برنامه سفر شما نباشد، امکان ورود به ساختمان و تماشای معماری آن وجود دارد؛ ورود به خود ساختمان رایگان است و برای نمایشگاههای مختلف باید بلیت جداگانه تهیه شود.
یکی دیگر از بخشهای قابل توجه موزه، کتابخانه هنر (Art Library) است که در طبقه سوم قرار دارد. این کتابخانه مجموعهای از کاتالوگهای نمایشگاهی و منابع مرتبط با هنر مدرن و معاصر، طراحی، معماری و دیگر حوزههای هنری را در اختیار بازدیدکنندگان قرار میدهد. استفاده از کتابخانه برای بازدیدکنندگان رایگان است و مجموعه آن شامل حدود ۱۴۰ هزار منبع به زبان ژاپنی و ۲۶ هزار منبع به زبانهای دیگر است.
موزه هنر ملی توکیو در منطقه Roppongi در بخش میناتو قرار دارد و دسترسی نسبتاً آسانی با مترو دارد. نزدیکترین ایستگاه، Nogizaka Station از خط چیودا است و خروجی شماره ۶ مستقیماً به موزه دسترسی دارد. از ایستگاه Roppongi Station نیز میتوان با چند دقیقه پیادهروی به موزه رسید.
ساعات معمول فعالیت موزه از ۱۰ صبح تا ۶ عصر است و آخرین پذیرش ۳۰ دقیقه پیش از زمان بسته شدن انجام میشود. موزه معمولاً روزهای سهشنبه تعطیل است؛ البته اگر سهشنبه با تعطیل رسمی ژاپن مصادف شود، روز تعطیلی به روز کاری بعد منتقل میشود. زمان بازدید و قیمت بلیت نمایشگاهها ممکن است با توجه به نمایشگاه در حال برگزاری متفاوت باشد.
این موزه برای افرادی که به هنر مدرن و معاصر، طراحی، معماری و نمایشگاههای موقت علاقه دارند، میتواند مقصدی جذاب در توکیو باشد. با این حال، تجربه بازدید تا حد زیادی به نمایشگاهی که در زمان سفر برگزار میشود بستگی دارد. اگر هدف شما آشنایی با تاریخ هنر سنتی و آثار تاریخی ژاپن است، موزههایی مانند موزه ملی توکیو مجموعه متفاوتی دارند؛ اما اگر میخواهید با جریانهای هنری جدیدتر و نمایشگاههای متنوع روبهرو شوید، موزه هنر ملی توکیو یکی از مراکز مهم هنری پایتخت ژاپن به شمار میرود.
موزه هنر موری یکی از شناختهشدهترین مراکز هنر معاصر در توکیو است که در طبقه پنجاهوسوم برج Roppongi Hills Mori Tower در منطقه روپونگی قرار دارد. این موزه از زمان افتتاح خود در سال ۲۰۰۳ بر هنر معاصر تمرکز داشته و نمایشگاههایی از هنرمندان ژاپنی و بینالمللی را برگزار کرده است. موزه هنر موری تنها به نمایش آثار هنری محدود نمیشود و برنامههای مختلفی مانند سخنرانی، گفتوگو با هنرمندان، تورهای نمایشگاهی و برنامههای آموزشی نیز برگزار میکند. هدف موزه، ایجاد فضایی برای آشنایی مخاطبان با هنر معاصر و بررسی موضوعات اجتماعی و فرهنگی از طریق هنر است.
برنامه نمایشگاههای موزه هنر موری در طول سال تغییر میکند و معمولاً نمایشگاههای اصلی در کنار برنامههای کوچکتر برگزار میشوند. برای نمونه، در سال ۲۰۲۶ نمایشگاه مجسمههای ران موئک (Ron Mueck) از ۲۹ آوریل تا ۲۳ سپتامبر برگزار شد و در کنار آن چند برنامه دیگر مانند MAM Collection و MAM Screen نیز در موزه ارائه شد. پس از آن، نمایشگاه Mariko Mori: All That Shines از ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ تا ۲۸ مارس ۲۰۲۷ برگزار خواهد شد. این نمایشگاه مروری بر سه دهه فعالیت هنری ماریکو موری دارد و آثاری در زمینههایی مانند چیدمان تعاملی، مجسمه، ویدئو، عکاسی، طراحی و پرفورمنس را شامل میشود.
یکی از ویژگیهای جذاب موزه هنر موری، قرار گرفتن آن در ارتفاع زیاد و در قلب مجموعه Roppongi Hills است. موزه در طبقه ۵۳ برج Mori Tower قرار دارد و به همین دلیل بازدید از آن را میتوان با دیدن دیگر جاذبههای فرهنگی و تفریحی مجموعه روپونگی هیلز ترکیب کرد. در همین مجموعه، Tokyo City View نیز قرار دارد که یک سکوی تماشای شهر در ارتفاع بالا است. در برخی دورهها امکان تهیه بلیت ترکیبی موزه و Tokyo City View نیز وجود دارد؛ البته شرایط و قیمت این بلیتها به نمایشگاه و برنامههای جاری بستگی دارد.
ساعات فعالیت موزه بسته به نمایشگاه ممکن است تغییر کند، اما ساعات معمول آن ۱۰ صبح تا ۱۰ شب است و روزهای سهشنبه معمولاً ساعت کاری تا ۵ عصر خواهد بود. آخرین پذیرش نیز ۳۰ دقیقه پیش از تعطیلی انجام میشود. برای نمونه، برنامه رسمی نمایشگاه ران موئک در سال ۲۰۲۶ همین زمانبندی را اعلام کرده بود. موزه در Roppongi Hills Mori Tower قرار دارد و از ایستگاه Roppongi در خطوط مترو توکیو دسترسی آسانی دارد.
یکی از مهمترین موزههای تاریخی ژاپن است که در پارک یادبود صلح هیروشیما قرار دارد. این موزه با نمایش اسناد، عکسها، وسایل شخصی قربانیان و دیگر آثار مرتبط، واقعیتهای بمباران اتمی هیروشیما در ۶ اوت ۱۹۴۵ و پیامدهای آن را به بازدیدکنندگان معرفی میکند. هدف موزه، انتقال تجربه بمباران اتمی و فراهم کردن فرصتی برای اندیشیدن درباره صلح و پیامدهای استفاده از سلاحهای هستهای است. موزه در ۲۴ اوت ۱۹۵۵ افتتاح شد و ساختمان اصلی آن در سال ۲۰۰۶ بهعنوان یکی از اموال فرهنگی مهم ژاپن به ثبت رسید. این مجموعه امروزه از دو ساختمان اصلی، یعنی ساختمان شرقی (East Building) و ساختمان اصلی تشکیل شده است. ساختمان شرقی در آوریل ۲۰۱۷ و ساختمان اصلی در ۲۵ آوریل ۲۰۱۹ پس از بازسازی و نوسازی نمایشگاهها دوباره افتتاح شدند.
نمایشگاههای موزه در دو ساختمان شرقی و اصلی سازماندهی شدهاند و بازدید معمولاً از ساختمان شرقی آغاز میشود و از طریق یک راهروی ارتباطی به ساختمان اصلی میرسد. هر بخش، جنبه متفاوتی از تاریخ هیروشیما و بمباران اتمی را بررسی میکند. ساختمان شرقی بیشتر به زمینه تاریخی بمباران، تاریخ هیروشیما، خطرات سلاحهای هستهای و تلاشهای مرتبط با صلح اختصاص دارد. در این بخش، بازدیدکنندگان ابتدا با هیروشیما پیش از بمباران و روند تاریخی منتهی به حمله اتمی آشنا میشوند و سپس با موضوعاتی مانند ویرانی شهر، وضعیت سلاحهای هستهای و فعالیتهای صلحطلبانه هیروشیما روبهرو میشوند. ساختمان اصلی بر خود واقعه بمباران اتمی و آثار انسانی آن تمرکز دارد. در این بخش، حدود ۵۰۰ اثر و مدرک از جمله وسایل شخصی قربانیان، عکسهای مربوط به ویرانی شهر و دیگر اسناد مرتبط به نمایش گذاشته شده است. نمایشگاه همچنین روایتهایی از آنچه در هیروشیما در روز ۶ اوت ۱۹۴۵ رخ داد و رنج بازماندگان و خانوادههای آنان را ارائه میکند. یکی از ویژگیهای مهم موزه این است که به جای ارائه صرفاً یک روایت کلی از بمباران، از اشیای واقعی، تصاویر و روایتهای انسانی برای نشان دادن ابعاد این رویداد تاریخی استفاده میکند.
برای بازدیدکنندگانی که زمان محدودی دارند، راهنمای رسمی موزه یک مسیر پیشنهادی در ساختمان اصلی ارائه کرده که حدود ۳۰ دقیقه زمان میبرد. مشاهده بخشهای ساختمان شرقی نیز در یک مسیر پیشنهادی حدود ۳۰ دقیقه زمان نیاز دارد. با این حال، اگر بخواهید توضیحات نمایشگاهها را بهطور کامل مطالعه کنید، زمان بیشتری لازم است؛ در برنامه رسمی موزه، مطالعه کامل توضیحات نمایشگاهها حدود ۳ ساعت برآورد شده است. قرار گرفتن موزه در «پارک یادبود صلح هیروشیما» نیز باعث میشود بازدید از آن را بتوان با دیدن دیگر مکانهای تاریخی اطراف ترکیب کرد.
موزه ادو-توکیو یکی از موزههای شناختهشده ژاپن در شهر توکیو است که تاریخ و فرهنگ این شهر را از دوران ادو تا توکیوی مدرن روایت میکند. این موزه در سال ۱۹۹۳ افتتاح شد و هدف آن، آشنا کردن بازدیدکنندگان با تاریخ شهر، فرهنگ مردم و چگونگی شکلگیری توکیوی امروزی است. یکی از ویژگیهای موزه ادو-توکیو، استفاده از بازسازیهای در اندازه واقعی، مدلهای مقیاسدار و اشیای تاریخی واقعی برای نمایش گذشته شهر است. به همین دلیل، بازدید از آن بیشتر از یک تماشای ساده آثار موزهای است و به بازدیدکننده کمک میکند با شکل زندگی مردم، معماری، فرهنگ و فضای شهری دورههای مختلف توکیو آشنا شود.
نمایشگاه دائمی موزه در فضایی حدود ۹ هزار مترمربع در طبقات پنجم و ششم قرار دارد و به سه بخش اصلی تقسیم میشود: منطقه ادو (Edo Zone)، منطقه توکیو (Tokyo Zone) و گالری نمایشگاههای ویژه. در این بخشها، مجموعهای از مدلهای دقیق شهری، بازسازیهای بزرگمقیاس و اشیایی که در زندگی روزمره مردم استفاده میشدهاند به نمایش گذاشته شده است. بخش ادو، تصویری از شهری ارائه میکند که پیش از تبدیل شدن به توکیوی امروزی، مرکز سیاسی و فرهنگی مهم ژاپن بود. در نمایشگاهها میتوان با شیوه زندگی مردم، فضاهای شهری، فرهنگ عمومی و جنبههایی از زندگی روزمره در دوره ادو آشنا شد. در بخش مربوط به توکیو نیز روند تغییر شهر و شکلگیری پایتخت مدرن ژاپن دنبال میشود. یکی از جذابیتهای بصری موزه، مدلهای دقیق و بازسازیهای در اندازه واقعی است. برای نمونه، بخشی از فضای شهری ادو با مدلهایی از مکانهایی مانند غذاخوریها و تئاترهای کابوکی بازسازی شده و در کنار آن، نمونههایی از چاپهای چوبی اوکیوئه و دیوراماهای مربوط به محلههای تفریحی تاریخی دیده میشود. بازگشایی موزه ادو-توکیو پس از بازسازی موزه ادو-توکیو از ۱ آوریل ۲۰۲۲ برای انجام یک پروژه بزرگ بازسازی تعطیل شد و پس از حدود چهار سال، در ۳۱ مارس ۲۰۲۶ دوباره فعالیت خود را آغاز کرد. این بازسازی، نخستین پروژه بزرگ نوسازی موزه از زمان افتتاح آن در سال ۱۹۹۳ بود و با هدف بهبود فضای نمایشگاهی، ایمنی بازدیدکنندگان و محتوای موزه انجام شد. بنابراین اگر در منابع قدیمیتر درباره تعطیلی موزه ادو-توکیو مطلبی دیدید، توجه داشته باشید که این اطلاعات دیگر به وضعیت فعلی موزه مربوط نمیشود؛ موزه از ۳۱ مارس ۲۰۲۶ دوباره برای بازدید عموم افتتاح شده است.
طبق اطلاعات رسمی فعلی، موزه از ساعت ۹:۳۰ تا ۱۷:۳۰ فعالیت میکند و روزهای شنبه تا ساعت ۱۹:۳۰ باز است. آخرین زمان پذیرش بازدیدکنندگان نیز ۳۰ دقیقه پیش از پایان ساعت کاری است. موزه روزهای دوشنبه، و در صورت تعطیل رسمی بودن دوشنبه، روز کاری بعد از آن تعطیل است.
موزه ملی کیوتو یکی از مهمترین موزههای ژاپن برای آشنایی با هنر، تاریخ و میراث فرهنگی این کشور است. این موزه در شهر کیوتو قرار دارد؛ شهری که برای بیش از هزار سال محل استقرار دربار امپراتوری ژاپن بود و نقش مهمی در شکلگیری و تحول هنر و فرهنگ ژاپنی داشت. موزه ملی کیوتو نیز با هدف جمعآوری، نگهداری، پژوهش و نمایش آثار فرهنگی ارزشمند شکل گرفته است. موزه در ۱ مه ۱۸۹۷ با نام «موزه امپراتوری کیوتو» افتتاح شد و بعدها به موزه ملی کیوتو تغییر نام داد. شکلگیری آن با تلاشهای دولت ژاپن برای حفاظت از میراث فرهنگی، بهویژه آثار متعلق به معابد و زیارتگاهها، ارتباط داشت.
مجموعه موزه طیف گستردهای از آثار فرهنگی ژاپن و دیگر نقاط آسیا را دربرمیگیرد. از جمله مهمترین گروههای آثار میتوان به اشیای باستانشناسی، سفال و سرامیک، مجسمههای بودایی، نقاشی، خوشنویسی، منسوجات، آثار لاکی و فلزی و دیگر هنرهای کاربردی و تزئینی اشاره کرد. یکی از ویژگیهای مهم موزه، تمرکز ویژه آن بر هنر و میراث فرهنگی ژاپن پیشامدرن است. به همین دلیل، بازدید از موزه فرصتی برای آشنایی با دورهها و شیوههای مختلف هنر ژاپنی، مانند نقاشی، خوشنویسی، صنایعدستی و پیکرهسازی فراهم میکند. موزه یک پایگاه آنلاین نیز برای مجموعه خود دارد که در حال حاضر امکان جستوجو در بیش از ۹ هزار شیء و بیش از ۲۱ هزار تصویر را فراهم میکند.
یکی از بناهای شاخص مجموعه، مِیجی کوتوکان (Meiji Kotokan) است که ساختمان اصلی موزه امپراتوری سابق کیوتو بوده و امروزه بهعنوان دارایی فرهنگی مهم ژاپن شناخته میشود. این ساختمان در اواخر قرن نوزدهم ساخته شد و از نظر معماری نیز بخشی از میراث تاریخی موزه محسوب میشود. در کنار آن، بال هِیسِی چیشینکان (Heisei Chishinkan Wing) محل اصلی بسیاری از نمایشگاههای مجموعه موزه است. نمایشگاههای این بخش میتوانند شامل نقاشی، مجسمه، سرامیک، آثار فلزی، لاکی، منسوجات و خوشنویسی باشند. بنابراین در بازدید از موزه ملی کیوتو، تنها با یک مجموعه ثابت از آثار مواجه نیستید؛ نوع و موضوع نمایشگاهها در طول سال تغییر میکند و برنامه نمایش آثار مجموعه و نمایشگاههای ویژه بهصورت دورهای اعلام میشود.
این موزه که با نام MoMAK نیز شناخته میشود، یکی از موزههای مهم هنر مدرن ژاپن است. این موزه در منطقه اوکازاکی کیوتو قرار دارد و مجموعهای گسترده از آثار هنری ژاپن و سایر نقاط جهان را از دوره میجی تا دوران معاصر در خود جای داده است. تمرکز ویژه موزه بر هنر ژاپنی، بهخصوص نقاشی ژاپنی، صنایعدستی و هنرهای مرتبط با منطقه کیوتو و کانسای است. موزه ملی هنر مدرن کیوتو در ابتدا در سال ۱۹۶۳ بهعنوان شعبه موزه ملی هنر مدرن توکیو فعالیت خود را آغاز کرد و در ۱ ژوئن ۱۹۶۷ بهطور رسمی به عنوان «موزه ملی هنر مدرن کیوتو» مستقل شد. ساختمان کنونی موزه در سال ۱۹۸۶ افتتاح شد و طراحی آن را معمار مشهور ژاپنی، ماکی فومیهیکو بر عهده داشت.
مجموعه موزه حدود ۱۷ هزار اثر را دربرمیگیرد و طیف متنوعی از هنرهای ژاپنی و بینالمللی را شامل میشود. در میان این آثار میتوان نقاشیهای سبک ژاپنی (Nihonga)، نقاشیهای رنگروغن، چاپ، عکاسی، مجسمهسازی و انواع صنایعدستی را دید. بخش صنایعدستی نیز شامل سرامیک، منسوجات، آثار فلزی، چوب و بامبو، لاک و جواهرات است. یکی از ویژگیهای مهم مجموعه MoMAK ، توجه ویژه به هنر مدرن کیوتو و منطقه کانسای است. کیوتو در کنار پیشینه طولانی خود در هنرهای سنتی، در دوران مدرن نیز نقش مهمی در تحول هنر ژاپن داشته است و موزه بخشی از مجموعه خود را به هنرمندان و جریانهای هنری شکلگرفته در این منطقه اختصاص داده است. در کنار آثار ژاپنی، مجموعه موزه آثاری از هنرمندان اروپایی و آمریکایی را نیز شامل میشود. برای نمونه، در مجموعه رسمی موزه آثاری از پیت موندریان، هانری ماتیس و اودیلون ردون دیده میشود.
خود ساختمان موزه نیز یکی از بخشهای قابل توجه بازدید است. ساختمان کنونی توسط ماکی فومیهیکو طراحی شده و در سال ۱۹۸۶ به بهرهبرداری رسید. نمای بیرونی ساختمان با گرانیت پرتغالی پوشانده شده و در طراحی آن از سنگ، شیشه و فولاد استفاده شده است. یکی از ویژگیهای معماری موزه، راهپلههای شیشهای در چهار گوشه ساختمان است. همچنین در قسمت پشتی لابی، پنجرههای بزرگ منظرهای از کانال کنار موزه را به نمایش میگذارند. طراحی بنا در عین حال به ساختار منظم و شبکهای شهر تاریخی کیوتو نیز اشاره دارد.
موزه در منطقه اوکازاکی (Okazaki) در بخش ساکیو کیوتو قرار دارد؛ منطقهای فرهنگی که مجموعهای از موزهها و جاذبههای مهم شهر را در خود جای داده است.
موزه ملی هنر غرب توکیو یکی از مهمترین موزههای ژاپن برای آشنایی با هنر غرب است. این موزه در منطقه اوئنو (Ueno) در توکیو قرار دارد و مجموعهای از آثار هنری اروپایی، بهویژه آثار دوره رنسانس تا اوایل قرن بیستم، را در خود جای داده است. موزه در آوریل ۱۹۵۹ تأسیس شد و در ۱۰ ژوئن همان سال برای بازدید عموم افتتاح شد. شکلگیری موزه با مجموعه ماتسوکاتا (Matsukata Collection) ارتباط نزدیکی دارد. این مجموعه را کوجیرو ماتسوکاتا، رئیس شرکت Kawasaki Dockyard، در اروپا گردآوری کرده بود و بخش مهمی از آن پس از جنگ جهانی دوم در اختیار دولت فرانسه قرار گرفت. پس از مذاکرات میان دو کشور، زمینه بازگرداندن این آثار به ژاپن فراهم شد و دولت ژاپن برای نگهداری و نمایش آنها موزهای جدید در توکیو ایجاد کرد.
مجموعه موزه بر هنر غربی تمرکز دارد و آثار آن از دوره رنسانس تا اوایل قرن بیستم را شامل میشود. در میان آثار مجموعه، علاوه بر نقاشیهای اروپایی، مجموعهای از مجسمهها نیز وجود دارد که آثار اوگوست رودن (Auguste Rodin) از شناختهشدهترین آنها هستند. مجموعه ماتسوکاتا نیز بخش مهمی از میراث هنری موزه را تشکیل میدهد. موزه از زمان تأسیس تاکنون مجموعه دائمی خود را گسترش داده و هر سال آثاری جدید برای توسعه مجموعه خریداری کرده است. آثار مجموعه دائمی در ساختمان اصلی و بال جدید موزه به نمایش گذاشته میشوند، در حالی که نمایشگاههای ویژه معمولاً در فضاهای اختصاصیافته به نمایشگاههای موقت برگزار میشوند.
یکی از مهمترین دلایل شهرت موزه ملی هنر غرب، ساختمان اصلی آن است که توسط معمار مشهور فرانسوی-سوئیسی، لوکوربوزیه (Le Corbusier)، طراحی شده است. ساخت این بنا در مارس ۱۹۵۹ به پایان رسید و سه معمار ژاپنی، جونزو ساکاکورا، کونیو مائهکاوا و تاکاماسا یوشیزاکا، بر اجرای پروژه در ژاپن نظارت داشتند. لوکوربوزیه ساختمان را بر اساس ایده «موزه با رشد نامحدود» طراحی کرد؛ مفهومی که امکان گسترش ساختمان همزمان با افزایش مجموعه آثار را در نظر میگرفت. نکته جالب اینکه ساختمان اصلی موزه تنها اثر معماری طراحیشده توسط لوکوربوزیه در ژاپن است. به همین دلیل، خود بنا نیز در کنار آثار هنری موزه یکی از مهمترین جاذبههای آن محسوب میشود. اهمیت معماری ساختمان اصلی باعث شد موزه در سال ۲۰۱۶ بهعنوان یکی از اجزای مجموعه جهانی «آثار معماری لوکوربوزیه» در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شود.
یکی از جذابیتهای موزه، مجسمههای اوگوست رودن است که تعدادی از آنها در فضای بیرونی موزه نیز دیده میشوند. از مشهورترین آنها میتوان به متفکر (The Thinker) و شهروندان کاله (The Burghers of Calais) اشاره کرد. جایگاه این آثار در محوطه موزه نیز در جریان مرمت اخیر مورد توجه قرار گرفت و موقعیت آنها تا حد امکان به وضعیت اولیه طراحی لوکوربوزیه بازگردانده شد.
موزه ملی نارا یکی از قدیمیترین موزههای ملی ژاپن و از مهمترین مراکز نگهداری و نمایش هنر بودایی در این کشور است. موزه در شهر نارا و در محدوده پارک نارا قرار دارد و بخش قابل توجهی از فعالیتهای آن به حفظ، پژوهش و معرفی آثار هنری و فرهنگی مرتبط با بودیسم ژاپنی اختصاص یافته است. موزه در آوریل ۱۸۹۵ با نام «موزه امپراتوری نارا» افتتاح شد. شکلگیری آن با نگرانیهای آن دوره درباره حفاظت از آثار تاریخی و مذهبی ژاپن، بهویژه گنجینههای معابد و زیارتگاههای نارا، ارتباط داشت. در سال ۱۹۵۲ نام این مجموعه به «موزه ملی نارا» تغییر کرد.
تمرکز اصلی موزه بر هنر بودایی است و مجموعه آن شامل حدود ۲ هزار اثر متعلق به خود موزه است. در میان این آثار، ۱۳ اثر گنجینه ملی ژاپن (National Treasure) و ۱۱۴ اثر دارای عنوان دارایی فرهنگی مهم (Important Cultural Property) قرار دارند. این مجموعه طیف گستردهای از آثار، از دوران پیشاتاریخ تا دوره مدرن را دربرمیگیرد؛ با این حال، تعداد قابل توجهی از آثار شاخص آن را مجسمههای بودایی، نقاشیهای بودایی، نسخههای خطی سوترا و دیگر آثار مرتبط با هنر بودایی تشکیل میدهند. علاوه بر آثار متعلق به خود موزه، بخشی از آثار موجود در نمایشگاهها از سوی معابد، زیارتگاهها و مجموعهداران خصوصی به موزه سپرده یا به آن امانت داده شدهاند. همین موضوع باعث میشود محتوای نمایشگاهها در دورههای مختلف تغییر کند.
یکی از مهمترین بخشهای موزه، تالار مجسمههای بودایی است که در ساختمان تاریخی اصلی موزه قرار دارد. این بخش به نمایش مجسمههای بودایی اختصاص یافته و نمونههایی از پیکرههای بودایی ژاپنی و آثار مرتبط با سنتهای بودایی شرق آسیا را دربرمیگیرد. ساختمان تاریخی موزه در سال ۱۸۹۴ تکمیل شد و طراحی آن را کاتایاما توکوما، معمار ژاپنی، بر عهده داشت. این ساختمان از نمونههای مهم معماری دوره میجی است و امروزه نیز بخشی از هویت تاریخی موزه محسوب میشود.
یکی از مشهورترین رویدادهای سالانه موزه، نمایشگاه گنجینههای شوسوئین است. این نمایشگاه سابقهای طولانی دارد و نخستین دوره آن در سال ۱۹۴۶ برگزار شد. موزه اعلام کرده است که نخستین نمایشگاه شوسوئین در ۲۲ روز حدود ۱۵۰ هزار بازدیدکننده داشت. گنجینههای شوسوئین در اصل در انبار سلطنتی شوسوئین معبد تودایجی نگهداری میشوند و نمایشگاه موزه ملی نارا فرصتی برای نمایش دورهای بخشی از این آثار ارزشمند در قالب یک نمایشگاه ویژه است. به همین دلیل، زمان برگزاری این نمایشگاه یکی از دورههای پرمخاطب تقویم فرهنگی موزه محسوب میشود.
موزه ملی کیوشو در شهر دازایفو (Dazaifu) در استان فوکوئوکا قرار دارد و یکی از چهار موزه ملی ژاپن به شمار میرود. این موزه در سال ۲۰۰۵ افتتاح شد و برخلاف بسیاری از موزههای قدیمی ژاپن، تمرکز اصلی خود را بر بررسی تاریخ ژاپن در ارتباط با کشورهای آسیایی و روند شکلگیری فرهنگ ژاپنی در بستر تبادلات فرهنگی قرار داده است. انتخاب دازایفو برای ساخت این موزه اتفاقی نیست. این منطقه از گذشته یکی از مراکز مهم سیاسی، تجاری و ارتباطی ژاپن با سرزمینهای آسیایی بوده است. به همین دلیل، بازدید از موزه ملی کیوشو فرصتی است تا تاریخ ژاپن را نه بهعنوان روایتی جدا از جهان، بلکه در ارتباط با چین، کره و دیگر مناطق آسیا بهتر بشناسید.
نمایشگاه دائمی موزه به تاریخ و فرهنگ ژاپن و ارتباط آن با سایر مناطق آسیا میپردازد و مجموعهای از آثار تاریخی و فرهنگی را دربرمیگیرد. در این نمایشگاه میتوان روند شکلگیری فرهنگ ژاپنی را از دورههای بسیار کهن تا دورههای متأخرتر دنبال کرد. یکی از ویژگیهای مهم موزه این است که آثار صرفاً بهصورت مجموعهای از اشیای تاریخی نمایش داده نمیشوند؛ بلکه در کنار آنها، داستان ارتباط ژاپن با کشورهای همسایه و تأثیر این ارتباطات بر هنر، فناوری، مذهب و فرهنگ ژاپنی نیز بررسی میشود. موزه همچنین میزبان نمایشگاههای ویژه و موقت با موضوعات مختلف تاریخی و فرهنگی است.
ساختمان موزه ملی کیوشو یکی از ویژگیهای قابل توجه آن است. نمای گسترده شیشهای ساختمان با فرم منحنی و سقف بزرگ آن، ظاهری متفاوت از بسیاری از موزههای تاریخی ژاپن ایجاد کرده است. انعکاس آسمان و کوههای اطراف روی دیوارهای شیشهای باعث شده ساختمان ارتباط بصری نزدیکی با طبیعت دازایفو داشته باشد. فضای ورودی موزه نیز بسیار وسیع طراحی شده و یک پلهبرقی طولانی بازدیدکنندگان را از بخش ورودی به سمت طبقات نمایشگاهی هدایت میکند. این طراحی، فضای داخلی موزه را به بخشی از تجربه بازدید تبدیل کرده است.
یکی از بخشهای متفاوت موزه، گالری تعاملی آجیپا است. این فضا با هدف آشنایی بازدیدکنندگان با فرهنگهای مختلف جهان طراحی شده و از نمایشهای تعاملی و فعالیتهای عملی استفاده میکند. آجیپا میتواند برای خانوادههایی که همراه کودکان به موزه میروند جذاب باشد، زیرا برخلاف بخشهای سنتی موزه، بازدیدکننده صرفاً به تماشای آثار محدود نیست و میتواند از طریق فعالیتهای تعاملی با موضوعات فرهنگی آشنا شود.
موزه ملی طبیعت و علوم توکیو یکی از قدیمیترین موزههای ژاپن در حوزه علوم طبیعی و فناوری است و در پارک اوئنو در توکیو قرار دارد. پیشینه این موزه به سال ۱۸۷۷ بازمیگردد و امروزه بهعنوان تنها موزه ملی ژاپن که بهصورت جامع به تاریخ طبیعی و تاریخ علم و فناوری میپردازد، فعالیت میکند. موزه مجموعه گستردهای از نمونههای جانوری و گیاهی، فسیلها، سنگها و کانیها، بقایای انسانی و آثار مرتبط با تاریخ علم و فناوری را گردآوری و نگهداری میکند. به همین دلیل، بازدید از آن تنها تماشای چند نمایشگاه علمی نیست؛ بلکه فرصتی برای دنبال کردن داستان شکلگیری زمین، تکامل حیات، تاریخ انسان و پیشرفت علمی ژاپن است.
ریشههای این موزه به اواخر قرن نوزدهم بازمیگردد. نخستین نمایشگاههای آن در سال ۱۸۷۲ در یوشیما برگزار شد و در سال ۱۸۷۷ مجموعهای جدید در اوئنو شکل گرفت؛ سالی که موزه آن را سال تأسیس رسمی خود در نظر میگیرد. ساختمان کنونی موزه در طول زمان توسعه پیدا کرده است. بخش قدیمی گالری ژاپن در سال ۱۹۳۱ تکمیل شد و ساختمان جدیدتر، یعنی گالری جهانی، در سال ۲۰۰۴ بهطور کامل افتتاح شد. گالری ژاپن نیز در سال ۲۰۰۸ بهعنوان یک دارایی فرهنگی مهم ژاپن ثبت شد. امروزه مجموعههای موزه در بخشهای مختلفی در توکیو و تسوکوبا نگهداری و پژوهش میشوند و فعالیتهای آن تنها به نمایش آثار محدود نیست؛ پژوهش علمی، جمعآوری و حفاظت از نمونهها و آموزش عمومی نیز از وظایف اصلی موزه به شمار میروند.
نمایشگاههای موزه در دو بخش اصلی گالری ژاپن و گالری جهانی سازماندهی شدهاند. در گالری جهانی، بازدیدکنندگان میتوانند با موضوعاتی مانند تاریخ زمین، پیدایش و تکامل حیات، تنوع زیستی و پیشرفت علم و فناوری آشنا شوند. نمایشگاهها با استفاده از نمونههای طبیعی، اسناد، تصاویر و ابزارهای مختلف، موضوعات علمی را به شکلی قابل درک برای عموم ارائه میکنند. یکی از بخشهای جذاب این گالری، نمایش تاریخ زمین و حیات است که بازدیدکننده را از تاریخ کیهان و زمین تا تکامل موجودات زنده و تاریخ انسان همراه میکند.
در این گالری تمرکز بیشتری بر طبیعت و تاریخ مجمعالجزایر ژاپن وجود دارد. موضوعاتی مانند شکلگیری جزایر ژاپن، تنوع زیستی، رابطه انسان با طبیعت و تاریخ جمعیتهای ساکن این سرزمین در این بخش بررسی میشود. یکی از موضوعات نمایشگاه، چگونگی سازگاری انسانها با محیط طبیعی جزایر ژاپن و تغییر سبک زندگی آنها در طول هزاران سال است. در این بخش همچنین میتوان با دورههایی مانند جومون و یایویی و روند شکلگیری جامعه ژاپن آشنا شد.
بخش دیگری از موزه به تاریخ علم و فناوری در ژاپن اختصاص دارد. در این نمایشگاه میتوان روند تحول فناوری از دوره ادو تا دوران مدرن را دنبال کرد. موضوعاتی مانند توسعه ریاضیات، نجوم و نقشهبرداری، پزشکی، ورود فناوریهای جدید، ماشینآلات، برق، صنعت خودروسازی و هوانوردی در این بخش مورد توجه قرار گرفتهاند. این نمایشگاه نشان میدهد که چگونه دانش و فناوری در طول زمان تغییر کرده و چه نقشی در مدرنشدن ژاپن داشته است.
یکی از مهمترین ویژگیهای موزه ملی طبیعت و علوم توکیو، گستردگی مجموعههای علمی آن است. موزه نمونههایی از جانوران، گیاهان و قارچها، سنگها و کانیها، فسیلها و بقایای انسانی را نگهداری میکند و در کنار آن، مجموعههایی مربوط به تاریخ علم و فناوری نیز دارد. بخش مهمی از این نمونهها فقط برای نمایش عمومی جمعآوری نشدهاند، بلکه برای پژوهشهای علمی و مطالعات آینده نیز نگهداری میشوند. موزه همچنین بخشی از اطلاعات مربوط به نمونهها و مجموعههای خود را بهصورت دیجیتال در اختیار پژوهشگران و عموم مردم قرار داده است.
موزه تاریخ اوساکا یکی از موزههای مهم تاریخی ژاپن است که در شهر اوساکا قرار دارد و بازدیدکنندگان را با گذشته این شهر از دوران باستان تا دوره معاصر آشنا میکند. نمایشگاه دائمی موزه در چهار طبقه از ساختمان قرار گرفته و تاریخ اوساکا را از زوایای مختلف، از شکلگیری شهر و زندگی مردم گرفته تا تجارت، صنعت و تحولات اجتماعی بررسی میکند. موقعیت موزه نیز اهمیت تاریخی دارد؛ ساختمان در نزدیکی محوطه کاخ نانیوا (Naniwa Palace) قرار گرفته است؛ محوطهای که به یکی از مهمترین مراکز سیاسی ژاپن در دورههای باستان مربوط میشود. به همین دلیل، بازدید از موزه را میتوان با دیدن بقایای تاریخی کاخ نانیوا و قلعه اوساکا در همان محدوده ترکیب کرد.
نمایشگاه دائمی موزه در چهار طبقه سازماندهی شده و هر طبقه دوره یا موضوع متفاوتی از تاریخ اوساکا را روایت میکند. این نمایشگاه از دوران باستان آغاز میشود و در طبقات بعدی به دورههای قرون میانه و پیشامدرن، تاریخ شهری و سپس دوران مدرن و معاصر میرسد. در این میان، یکی از ویژگیهای موزه استفاده از بازسازیهای تاریخی، ماکتها، اشیای واقعی و نمایشهای تصویری است. این شیوه کمک میکند بازدیدکننده فقط با تاریخ مکتوب روبهرو نباشد و بتواند تصویری ملموستر از زندگی و فضای شهری اوساکا در دورههای مختلف به دست آورد.
طبقه دهم
در طبقه دهم، تمرکز نمایشگاه بر اوساکای دوران باستان است. یکی از موضوعات اصلی این بخش، کاخ نانیوا و جایگاه تاریخی اوساکا در ساختار سیاسی ژاپن باستان است. در این بخش میتوان با یافتههای باستانشناسی و شواهد مربوط به زندگی و فرهنگ آن دوره آشنا شد و نقش منطقه نانیوا را در تاریخ اولیه ژاپن بهتر درک کرد.
طبقه نهم
طبقه نهم به تاریخ اوساکا در دورههای میانه و پیشامدرن اختصاص دارد. در این بخش، تحول شهر و نقش آن در تجارت و فعالیتهای اقتصادی مورد توجه قرار میگیرد. اوساکا در طول تاریخ به دلیل موقعیت جغرافیایی و ارتباطش با مسیرهای آبی و تجاری، به یکی از مراکز مهم اقتصادی ژاپن تبدیل شد. موزه با استفاده از اسناد، اشیا و بازسازیهای تاریخی، بخشی از این روند را به بازدیدکنندگان نشان میدهد.
طبقه هشتم
در طبقه هشتم، موضوعات باستانشناسی و یافتههای حاصل از حفاریهای انجامشده در شهر و اطراف آن مورد توجه قرار میگیرند. اوساکا دارای محوطههای باستانشناسی متعددی است و یافتههای حاصل از این کاوشها اطلاعاتی درباره زندگی مردم، ساختار شهر و تحولات فرهنگی منطقه در اختیار پژوهشگران قرار میدهد. موزه نیز در نمایشگاههای موضوعی خود، یافتههای جدید باستانشناسی را در کنار تصاویر و توضیحات مربوط به محل کشف آنها ارائه میکند.
طبقه هفتم
طبقه هفتم به تاریخ مدرن و معاصر اوساکا میپردازد. در این بخش میتوان روند تغییر چهره شهر، توسعه صنعتی، زندگی شهری و تحولات اجتماعی را دنبال کرد. یکی از موضوعات مورد توجه در این بخش، نقش صنعت و تولید در تبدیل اوساکا به یک شهر صنعتی است. نمایشگاههای مرتبط با کارخانههای کوچک، تبلیغات، وسایل زندگی و سایر اسناد شهری، تصویری از تغییر سبک زندگی مردم در دوران مدرن ارائه میکنند.
در کنار نمایشگاه دائمی، موزه تاریخ اوساکا بهطور منظم نمایشگاههای ویژه و موضوعی نیز برگزار میکند. موضوع این نمایشگاهها میتواند از باستانشناسی و یافتههای جدید گرفته تا فرهنگ عامه، صنایع و تاریخ اجتماعی اوساکا متفاوت باشد. برای نمونه، در سال ۲۰۲۶ نمایشگاهی با عنوان یافتههای جدید باستانشناسی نانیوا ۲۰۲۶ از ۹ سپتامبر تا ۲۳ نوامبر برگزار میشود که یافتههای اصلی کاوشهای باستانشناسی انجامشده در اوساکا در سالهای مالی ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ را معرفی میکند.
یکی از شناختهشدهترین موزههای هنر معاصر ژاپن است که در مرکز شهر کانازاوا، در استان ایشیکاوا قرار دارد. این موزه در اکتبر ۲۰۰۴ افتتاح شد و از همان ابتدا با هدف ایجاد فرهنگ جدید، تقویت ارتباط هنر با جامعه محلی و فراهم کردن فضایی برای تجربه هنر معاصر شکل گرفت. موزه هنر قرن بیستویکم کانازاوا تنها به نمایش آثار هنری محدود نمیشود. معماری ساختمان، فضای باز اطراف، کتابخانه، استودیوهای آموزشی، سالن سخنرانی و فضاهای عمومی همگی بخشی از تجربه بازدید هستند. این رویکرد باعث شده موزه بیشتر شبیه یک فضای فرهنگی شهری باشد که مردم میتوانند در آن با هنر، معماری و یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
یکی از نخستین چیزهایی که هنگام رسیدن به موزه توجه بازدیدکنندگان را جلب میکند، ساختمان دایرهای و شیشهای آن است. این بنا توسط دو معمار ژاپنی، کازویو سجیما و ریوئه نیشیزاوا طراحی شده است. ساختمان موزه حدود ۱۱۳ متر قطر دارد و برخلاف بسیاری از بناهای موزهای، نمای اصلی یا ورودی واحدی ندارد. بازدیدکنندگان میتوانند از جهات مختلف وارد ساختمان شوند و در فضای آن حرکت کنند. این طراحی با ایده تبدیل موزه به فضایی شبیه یک «میدان شهری» ارتباط دارد؛ جایی که هنر در کنار زندگی روزمره قرار میگیرد. ساختار دایرهای و شفاف ساختمان باعث شده مرز میان فضای داخلی و محیط اطراف کمتر به چشم بیاید. از طرفی، قرار گرفتن موزه در میان فضای سبز و آثار هنری فضای باز، باعث میشود معماری ساختمان و محیط اطراف آن بخشی از تجربه هنری بازدیدکننده باشند.
تمرکز اصلی موزه بر هنر معاصر و آثار هنرمندان ژاپنی و بینالمللی است. مجموعه موزه از سال ۲۰۰۰، یعنی پیش از افتتاح رسمی آن، شروع به شکلگیری کرد و طبق گزارش رسمی موزه، حدود ۴۲۰۰ اثر هنری معاصر در مجموعه آن گردآوری شده است. در این مجموعه آثار و پروژههایی با موضوعاتی مانند فضا، نور، ادراک، بدن، محیط و رابطه انسان با جهان اطراف دیده میشود. بسیاری از آثار بهگونهای طراحی شدهاند که بازدیدکننده فقط تماشاگر نباشد و با اثر، ارتباط مستقیم برقرار کند. به همین دلیل، تجربه بازدید از این موزه با موزههای سنتی متفاوت است؛ گاهی خود حرکت بازدیدکننده در فضا یا تغییر زاویه دید او بخشی از اثر هنری محسوب میشود.
یکی از شناختهشدهترین آثار موزه، The Swimming Pool اثر هنرمند آرژانتینی لئاندرو ارلیش (Leandro Erlich) است. این اثر ظاهری شبیه یک استخر شنا دارد، اما طراحی آن باعث میشود افرادی که از بالا به داخل آن نگاه میکنند، بازدیدکنندگانی را ببینند که گویی در زیر آب ایستادهاند. در واقع، سازوکار اثر بر ایجاد یک خطای دید و تغییر درک مخاطب از فضا استوار است. استخر شنا تنها یک اثر برای تماشا نیست و بازدیدکنندگان میتوانند در بخشهای مشخصشده وارد فضای زیر سطح آن شوند. همین تعامل مستقیم باعث شده این اثر به یکی از تصاویر نمادین موزه تبدیل شود.
در کنار آثار دائمی، موزه بهطور مرتب نمایشگاههای موقت و نمایشگاههایی از مجموعه خود برگزار میکند. موضوع این نمایشگاهها ثابت نیست و میتواند به جریانهای مختلف هنر معاصر، مسائل اجتماعی، محیطزیست، فناوری، فرهنگ و شیوههای جدید بیان هنری بپردازد. در سال ۲۰۲۶ نیز نمایشگاههایی مانند Collection Exhibition: Walking, Staying و NEUTRAL COLORS NEW CIRCUIT در برنامه موزه قرار دارند. بنابراین برنامه نمایشگاهها ممکن است در زمان سفر تغییر کند و بهتر است بازدیدکنندگان پیش از رفتن، تقویم رسمی موزه را بررسی کنند.
موزه در مرکز شهر کانازاوا و در نزدیکی برخی از مهمترین جاذبههای گردشگری شهر قرار دارد. باغ کنروکوئن (Kenrokuen Garden) و قلعه کانازاوا (Kanazawa Castle) در نزدیکی موزه قرار دارند و میتوان بازدید از این جاذبهها را در یک برنامه گردشگری ترکیب کرد. این موقعیت مکانی برای گردشگرانی که برای نخستین بار به کانازاوا سفر میکنند نیز مناسب است؛ زیرا با یک برنامه منظم میتوان هم با معماری و هنر معاصر و هم با میراث تاریخی و باغهای سنتی شهر آشنا شد.
طبق اطلاعیه رسمی موزه، موزه هنر معاصر قرن بیستویکم کانازاوا از ۶ مه ۲۰۲۷ تا مارس ۲۰۲۸ برای انجام بازسازی گسترده تعطیل خواهد بود. جزئیات بیشتر درباره نحوه فعالیت موزه و تاریخ دقیق بازگشایی قرار است از سوی موزه اعلام شود. بنابراین اگر این مقاله برای سفرهای سال ۲۰۲۷ یا ۲۰۲۸ استفاده میشود، بهتر است وضعیت بازگشایی موزه پیش از سفر دوباره بررسی شود.
برای شناخت ژاپن، همیشه لازم نیست در خیابانهای شلوغ توکیو قدم بزنید یا میان معابد کیوتو گردش کنید؛ گاهی کافی است وارد یک موزه شوید تا پشت ویترینها، بخشی از گذشته و هویت این سرزمین را کشف کنید. در این موزهها ردپای هنر، تاریخ، طبیعت، علم و زندگی مردم ژاپن در کنار هم دیده میشود و هر بازدید میتواند نگاه تازهای به این کشور بدهد. اگر میخواهید پیش از سفر با دیدنیها و حالوهوای شهرهای مختلف ژاپن بیشتر آشنا شوید، راهنمای سفر به ژاپن میتواند نقطه شروع خوبی برای برنامهریزی باشد. مستر جت، مجری مستقیم تورهای خراجی، با برنامههای جامع و پکیجهای اقتصادی نیز در مسیر شناخت و تجربه این مقصد، همراه شماست.
موزه ملی توکیو، موزه ملی کیوتو، موزه یادبود صلح هیروشیما، موزه ملی کیوشو، موزه موری و موزه هنر معاصر قرن بیستویکم کانازاوا.
موزه ملی توکیو که در سال ۱۸۷۲ تأسیس شد، از قدیمیترین و مهمترین موزههای ژاپن به شمار میرود.
موزه ملی هنر توکیو، موزه موری، موزه ملی هنر غرب توکیو و موزه هنر معاصر قرن بیستویکم کانازاوا گزینههای شناختهشدهای برای علاقهمندان به هنر هستند.
موزههای ژاپن مجموعه متنوعی از آثار تاریخی، هنری، باستانشناسی، صنایعدستی، آثار علمی و نمونههای مرتبط با فرهنگ و طبیعت این کشور را نمایش میدهند.
بله، بسیاری از موزههای ژاپن اطلاعات و راهنمای انگلیسی دارند و برای گردشگران خارجی امکان آشنایی با تاریخ، هنر و فرهنگ ژاپن را فراهم میکنند.